Prawica

Lewica

System gospodarczy

Wolny rynek i wolna konkurencja, swoboda umów.

Interwencjonizm państwowy i protekcjonizm z systemem dotacji i subwencji, prowadzącym do korupcji, nepotyzmu.

Własność

Własność prywatna jako podstawa systemu gospodarczego. Dbałość o własność prywatną, jako nieograniczone dobro jednostki. Prywatyzacja.

Najważniejsza własność państwowa, państwowe przedsiębiorstwa. Niechęć do własności prywatnej, liczne ograniczenia, konfiskaty, zakazy. Nacjonalizacja.

Biurokracja

Ograniczona liczba urzędów i wysoko opłacanych urzędników.

Rozbudowana biurokracja z systemem zakazów, zezwoleń, koncesji, kontyngentów itp, prowadzącym do korupcji, nepotyzmu.

Rola państwa

Państwo ograniczone do minimum, zapewnienie obywatelom bezpieczeństwa i przestrzeganie prawa.

Rozbudowane państwo z systemem zabezpieczeń społecznych i redystrybucją dóbr (państwowa służba zdrowia, edukacja, pomoc społeczna, państwowy system emerytalny, dotowana kultura).

Podatki

Niskie, proste, nieskomplikowane podatki.

Wysokie podatki, progresywne skale podatkowe ze skomplikowanym systemem zwolnień.

Budżet państwa

Mały, zrównoważony budżet, jak najmniejsza redystrybucja dochodu narodowego.

Duży budżet, wysoka redystrybucja dochodu narodowego, deficyt budżetowy prowadzący do inflacji.

Stosunki międzynarodowe

Jak najszersza pokojowa współpraca międzynarodowa, bez zbędnych zakazów i ceł, wolny handel międzynarodowy, globalizacja.

Skomplikowany system ceł, dopłat eksportowych, zakazów, kontyngentów, protekcjonizm, antyglobalizacja.

Wojsko

Ochotnicza armia zawodowa, składająca się z dobrze wyszkolonych i dobrze opłaconych profesjonalistów.

Źle wyszkolona i niedofinansowana armia z powszechnego poboru.

Stosunek do tradycji

Kultywowanie tradycji.

Odcinanie się od tradycji jako zbędnego balastu, polityczna poprawność.

Kościół

Wartości chrześcijańskie jako podstawa moralności

Krytyka kościoła i wartości chrześcijańskich

Stosunek do samorządu

Decentralizacja

Centralizacja

Jednostka a kolektyw

Jednostka ważniejsza niż kolektyw. Liczenie się z życiem i szczęściem każdego człowieka.

Kolektywizm ważniejszy niż indywidualizm. Nie liczenie się z dobrem pojedynczych osób.

Stosunek do jednostki

Prawica traktuje jednostki jako kogoś odpowiedzialnego za własne życie i postępowanie, które umieją same o siebie zadbać.

Lewica wychodzi z założenia, że państwo wie lepiej, co jest dobre dla społeczeństwa.

Równość

Najważniejsza równość w stosunku do prawa (większość jest bogata, a ubodzy są tylko ci, którzy nie chcą pracować). Równość szans.

Ważniejsza równość ekonomiczna niż polityczna (większość ma mało, ale tyle samo, a część bardzo bogata).

Stosunek do morderców

Kara śmierci

Resocjalizacja

Wolność

Nieograniczona wolność jednostek polityczna i ekonomiczna.

Ograniczanie wolności przepisami prawa, zakazami, nakazami, itp.

Rodzina

Podstawa społeczeństwa, którą należy wspierać.

Krytyka rodziny, lansowanie homoseksualizmu, feminizmu, aborcji, eutanazji.

Skutki rządów

Rozwój gospodarczy, dobrobyt, bogacenie się całego społeczeństwa.

Bieda, bezrobocie, brak perspektyw większości społeczeństwa.

Słowa

“prawica” kojarzy się pozytywnie: człowiek prawy, prawdomówny, prawda, prawo.

“lewica” kojarzy się negatywnie: lewizna, lewe ręce do roboty, lewe dokumenty, lewy pracownik, lewactwo, wstać lewą nogą, mieć dwie lewe ręce.

Partie

Unia Polityki Realnej, Partia Konserwatywna w Wielkiej Brytanii, Partia Republikańska w USA, CDU/CSU w Niemczech

SLD, AWS, PSL, UP, Samoobrona, Partia Pracy w Wielkiej Brytanii, Demokraci w USA, SPD w Niemczech

Państwa

USA, Irlandia od lat 90tych XX w., Hiszpania pod rządami Aznara, Singapur, Hong-Kong, Tajwan, Japonia po II wojnie św., Korea Południowa po 1953 r., Chile od rządów Pinocheta,  Estonia, Wielka Brytania do II wojny św. i za rządów Thatcher, Nowa Zelandia od 1984 r., RFN po II wojnie św., raje podatkowe np. Lichtenstein, Monako, Andora, San Marino

ZSRR i kraje satelitarne (m. in. PRL, NRD, Czechosłowacja, Albania), Korea Północna, Kuba, Unia Europejska, Białoruś, Angola, Mozambik, Libia, Etiopia, Mongolia, Chiny, Wietnam, Kambodża za rządów Pol Pota, Zimbabwe za rządów Mugabe, Birma, Ludowa Republika Konga, Indie, Tanzania

Politycy

Ojcowie Założyciele Stanów Zjednoczonych (Thomas Jefferson, George Washington, John Adams, James Madison), Ronald Reagan (doprowadził do rozkwitu gospodarkę USA), Margaret Hilda Thatcher (zreformowała i odbudowała gospodarkę Wielkiej Brytanii), Ludwig Erhard (ojciec niemieckiego cudu gospodarczego po II wojnie św.), Augusto Pinochet (doprowadził do rozkwitu gospodarkę Chile-obecnie najbogatszy kraj Ameryki Południowej), Richard Cobden, William Huskisson, Sir Robert Peel, William E. Gladstone (wybitni politycy XIXwiecznej Anglii), Park Chung Hee (doprowadził do rozkwitu gospodarkę Korei Południowej), Goh Keng Swee i Lee Kuan Yew (architekci sukcesu gospodarczego Singapuru), Tsiang Chiech (ojciec tajwańskiego cudu gospodarczego), Shigeru Yoshida (premier Japonii, współautor japońskiego cudu gospodarczego), Wacław Klaus (czeski premier i autor wolnorynkowych reform), Jose Maria Aznar (premier Hiszpanii, zredukował bezrobocie, doprowadził do wzrostu gospodarczego), Anne Robert Jaques Turgot (XVIIIwieczny, francuski leferysta), Herbert Clark Hoover (prezydent USA), Chicago Boys (Sergio de Castro, Francisco Soza, Juan Carlos Méndez, Jorge Cauas, Pablo Baraona, Alvaro Bardón, Rolf Lüders, Jorge Cauas Lama, José Piñera), Roger Douglas (autor wolnorynkowych reform w Nowej Zelandii, założyciel libertariańskiej Partii Konsumentów i Podatników), Mart Laae (wolnorynkowy estoński polityk), David P. Bergland (z amerykańskiej Partii Libertariańskiej), Stephen Harper, Preston Manning, Werner Maihofer, Walter Scheel, Guido Westerwelle, Dereka Quigley, Richard Prebble, Otto Guevara Guth, Sverrir Hermannsson, Gudjon A. Kristjansson, David Nolan, Robert Gordon Menzies, Jan Howard

Józef Stalin (zamordował około 100 mln ludzi), Mao Tse Tung (zamordował ponad 100 mln ludzi), Adolf Hitler (zamordował około 40 mln ludzi), Pol Pot (zamordował połowę swojego narodu w Kambodży), Benito Mussolini (twórca państwa faszystowskiego), F.D. Roosevelt, Fidel Castro (doprowadził do nędzy naród kubański), Francois Mitterrand (doprowadził do stagnacji gospodarkę Francji), Tony Blair (doprowadził do stagnacji gospodarkę Wielkiej Brytanii), Gerhard Schroeder (doprowadził do stagnacji gospodarkę Niemiec), Robert Mugabe (zrujnował gospodarkę Zimbabwe), Amin Dada (rzeźnik z Ugandy, pół mln ofiar), Ne Win (doprowadził do ruiny Birmę), Hugo Chavez (doprowadził do ruiny gospodarkę Wenezueli), Salvadore Allende (doprowadził do ruiny gospodarkę Chile), Ho Chi Minh, Kim Ir Sen i Kim Dzong Il (doprowadzili do śmierci głodowej  ok. 2 mln ludzi – 10% mieszkańców Korei Północnej), Muammar Kaddafi, Clement Attlee, Haile Mariam Mengistu (krwawy dyktator Etiopii), Aleksander Łukaszenko, Romano Prodi, Ludwik Ignacy de Silva, Bill Clinton, Jimmy Carter, Abimael Guzmán Reynoso (krwawy rewolucjonista peruwiański), Willy Brandt, Daniel Ortega, Olaf Palme, Ferdynand Lassalle, Antonio Labriola, Jean Jaurés, Josip Broz Tito, Gheorghiu Dej, Nikolae Ceauşescu, Leonid Breżniwe, Nikita Chruszczow, Michaił Gorbaczow, Todor Żiwkow, Enver Hodża, Erich Honecker, Ernesto Che Guevara, Alan Garcia (zrujnował gospodarkę Peru), Ferdinand Lassalle, Jawaharlal Nehru, Gamal Abd-el Naser

Teoretycy

Adam Smith, John Locke, Herbert Spencer, Dawid Ricardo, Thomas Paine, Jean Baptiste Say, Benjamin Constant, François Guizot, Anne Robert Jaques Turgot, Jeremy Bentham, Henry Dawid Thoreau,  Isaac Gervaise, Wilhelm von Humboldt, Milton Friedman (nagroda Nobla w 1976 r.), Friedrich August von Hayek (nagroda Nobla w 1974 r.), Ludwig von Mises, Robert Nozick, Frank Knight, George Stigler (Nagroda Nobla w 1982 r.), Guy Sorman, Frédéric Bastiat, Albert Jay Nock, Frank Chodorov, George Gilder, Henry Hazlitt, Charles Murray, Michael Novak, Carl Menger, Murray N. Rothbard, Thomas Sowell, Walter Lippmann, Richard Cantillon, Émile Faguet, James Buchanan (nagroda Nobla w 1986 r.), Keith Joseph, Eryk von Kuehnelt-Leddihn, Ayn Rand, Eugen von Bőhm-Bawerk, William Graham Sumner, Henryk Barone, Hernando de Soto, ordoliberałowie (Walter Eucken, Alfred Müller-Armack, Wilhelm Röpke, Rüstow, Franza Böhm, Hans Grossmann-Dörth), Raymond Aron, Bernadr de Jouvenal, Lionel Robbins, Karl Popper, Dawid Hume, William Blackstone, Edmund Burke, William Paley, Henryk Gossen, Edward Cannan, Nikglaa G. Pierson, Alvin Rabushka, Gustave de Molinari, Beniamin Anderson, Leonard E. Read, Gerard Debreu (Nagroda Nobla w 1983 r.), Józef Eötvös, Helena Leontjeva (litewska liberał), Jan Herman Hoppe, Ken Schoolland, Cyril N. Parkinson (ideolog brytyjskich torysów), Alexis de Toqueville, John Emerich Acton, J. Rueff, Louis Rougier, Karl Hess, Vernon Smith (Nagroda Nobla w 2002 r.), Robert Mundell (Nagroda Nobla w 1999 r.), Robert Lucas (Nagroda Nobla w 1995 r.), Gary Becker (Nagroda Nobla w 1992 r.), Ronald Coase (Nagroda Nobla w 1991 r.), ks. Robert A. Sirico, Robert Krieble, Leonard Liggio (prezes Mont Pelerin Society), Aleksander Chafuen, Warren Brookes, Robert J. Barrio

Karol Marks (ojciec zbrodniczej ideologii), Fryderyk Engels, Włodzimierz Lenin (ojciec zbrodniczej ideologii), Lew Trocki, John Maynard Keynes, Gunnar Myrdal, John Kenneth Galbraith, Jan Tinberg, Antonio Gramsci, Eduard Bernstein, Joseph Goebbels, Maurice Dobb, socjaliści utopijni (Henry Saint-Simon, Charles Fourier, Robert Owen, Saint Armand Bazard, Berthélemy P. Enfantin), komuniści utopijni (Louis Auguste Blanqui, Wilhelm Weitling, Étienne Cabet), Karl Kautsky, Eduard Bernstein, Georges Sorel, austromarksiści (Otto Bauer, Max Adler), Edward Abramowski, Lujo Brentano, Louis Auguste Blanqui, Georges Sorel, Herbert Marcuse, Abba Paul Lerner

Polscy politycy i teoretycy

Karol Libelt, Tomasz Potocki, Józef Supiński, Wawrzyniec Szczepanowski, Karol Dunin, Aleksander Świętochowski, Herburt Heybowicz, Adam Krzyżanowski, Adam Heydel, Stefan Przanowski (nazywany był papieżem polskiego liberalizmu), Stanisław Cat-Mackiewicz, Stefan Kisielewski, Mirosław Dzielski, Janusz Korwin-Mikke (szef UPR do 2002 r.), Stanisław Michalkiewicz, Stefan Oleszczuk (doprowadził do rozkwitu gminę Kamień Pomorski), Wacław Wilczyński, Jan Winiecki, Leszek Balcerowicz, Rafał A. Ziemkiewicz, Janusz Lewandowski, Ferdynand Zweig, Zyta Gilowska

Feliks Dzierżyński, Wanda Wasilewska, Róża Luksemburg, Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski, Julian Marchlewski, Gabriel Narutowicz, Marceli Nowotko, Aleksander Zawadzki, Edmund Ochab, Marian Spychalski, Oscar Lange, Bolesław Bierut, Stanisław Gomułka, Józef Cyrankiewicz, Piotr Jaroszewicz, Edward Gierek, Wojciech Jaruzelski, Piotr Ikonowicz, Aleksander Kwaśniewski, Leszek Miller, Józef Oleksy, Jarosław Kalinowski, Andrzej Lepper, Jacek Kuroń, Hilary Minc, Grzegorz Kołodko, Stanisław Gabriel Worcell, Ludwik Joachim Krzywicki, Czesław Kiszczak, Gabriel Narutowicz, Stanisław Wojciechowski, Leon Rzewuski, Bolesław Limanowski, Stanisław Mendelson, Feliks Perl, Ludwik Waryński, Maria Bohuszewiczówna, Marcin Kasprzak, Adolf Warski, Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski, Herman Liberman